<?xml version="1.0"?>
<lido:lidoWrap xmlns:lido="http://www.lido-schema.org" xmlns="http://www.openarchives.org/OAI/2.0/" xmlns:gml="http://www.opengis.net/gml" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.lido-schema.org http://www.lido-schema.org/schema/v1.0/lido-v1.0.xsd"><lido:lido><lido:lidoRecID lido:type="local" lido:source="Inventarnummer, Deutsches Museum Objektsammlungen (DMO)">DE-MUS-097410/1672</lido:lidoRecID><lido:objectPublishedID lido:type="URL">https://digital.deutsches-museum.de/item/1672</lido:objectPublishedID><lido:category><lido:conceptID lido:type="URI" lido:source="CIDOC CRM">http://www.cidoc-crm.org/crm-concepts/E22</lido:conceptID><lido:term>Man-Made Object</lido:term></lido:category><lido:descriptiveMetadata xml:lang="de"><lido:objectClassificationWrap><lido:objectWorkTypeWrap><lido:objectWorkType><lido:conceptID lido:type="URI" lido:source="GND">http://d-nb.info/gnd/7562192-7</lido:conceptID><lido:term>&#xC4;quatorialsonnenuhr</lido:term></lido:objectWorkType><lido:objectWorkType><lido:conceptID lido:type="URI" lido:source="GND">http://d-nb.info/gnd/4753982-3</lido:conceptID><lido:term>Horizontalsonnenuhr</lido:term></lido:objectWorkType></lido:objectWorkTypeWrap><lido:classificationWrap><lido:classification lido:type="dmd:project"><lido:term>obj_foundation-collection</lido:term></lido:classification></lido:classificationWrap></lido:objectClassificationWrap><lido:objectIdentificationWrap><lido:titleWrap><lido:titleSet><lido:appellationValue lido:pref="preferred">Sonnenuhr mit Kompass</lido:appellationValue><lido:appellationValue lido:pref="alternate">Horizontaluhr von Willebrand, Augsburg</lido:appellationValue></lido:titleSet></lido:titleWrap><lido:inscriptionsWrap><lido:inscriptions lido:type="publish"><lido:inscriptionTranscription>18 17 16 [...] 6 [Linien f&#xFC;r 18 und 6 gestrichelt, Bedeutung unklar; am anderen Ende, auch auf Kante, astronomische Symbole f&#xFC;r die Tierkreiszeichen]</lido:inscriptionTranscription><lido:inscriptionDescription><lido:descriptiveNote><lido:descriptiveNoteValue>Auffangfl&#xE4;che</lido:descriptiveNoteValue></lido:descriptiveNote><lido:descriptiveNote><lido:descriptiveNoteValue>Skalenbeschriftungen</lido:descriptiveNoteValue></lido:descriptiveNote></lido:inscriptionDescription></lido:inscriptions><lido:inscriptions lido:type="publish"><lido:inscriptionTranscription>[&#xC4;u&#xDF;erer Ring:] I II III III V [...] XII [zweimal; innen dazu Transversallinien, f&#xFC;r jede Stunde beschriftet mit] 10 20 30 40 50 60 [24mal]</lido:inscriptionTranscription><lido:inscriptionDescription><lido:descriptiveNote><lido:descriptiveNoteValue>&#xC4;quatorialscheibe</lido:descriptiveNoteValue></lido:descriptiveNote><lido:descriptiveNote><lido:descriptiveNoteValue>Skalenbeschriftung</lido:descriptiveNoteValue></lido:descriptiveNote></lido:inscriptionDescription></lido:inscriptions><lido:inscriptions lido:type="publish"><lido:inscriptionTranscription>IIII V VI [...] XII I II [...] VIII</lido:inscriptionTranscription><lido:inscriptionDescription><lido:descriptiveNote><lido:descriptiveNoteValue>Horizontalscheibe</lido:descriptiveNoteValue></lido:descriptiveNote><lido:descriptiveNote><lido:descriptiveNoteValue>Skalenbeschriftung</lido:descriptiveNoteValue></lido:descriptiveNote></lido:inscriptionDescription></lido:inscriptions><lido:inscriptions lido:type="publish"><lido:inscriptionTranscription xml:lang="la">SEPTENTRIO ORIENS MERIDIES OCCIDENS / 0 10 20 [...] 90 80 70 [...] 0 [zweimal, Skala auf 2 Grad genau geteilt]</lido:inscriptionTranscription><lido:inscriptionDescription><lido:descriptiveNote><lido:descriptiveNoteValue>Kompass</lido:descriptiveNoteValue></lido:descriptiveNote><lido:descriptiveNote><lido:descriptiveNoteValue>Skalenbeschriftung</lido:descriptiveNoteValue></lido:descriptiveNote><lido:descriptiveNote><lido:descriptiveNoteValue>lateinisch</lido:descriptiveNoteValue></lido:descriptiveNote></lido:inscriptionDescription></lido:inscriptions><lido:inscriptions lido:type="publish"><lido:inscriptionTranscription xml:lang="la">Johann Willebrand. Aug. Vind. [Augustae Vindelicorum] [Am Kompass Skala, auf 2 Grad genau geteilt:] 40 30 20 10 [0] 10 20 30 40</lido:inscriptionTranscription><lido:inscriptionTranscription>Johann Willebrand aus Augsburg</lido:inscriptionTranscription><lido:inscriptionDescription><lido:descriptiveNote><lido:descriptiveNoteValue>Unterseite</lido:descriptiveNoteValue></lido:descriptiveNote><lido:descriptiveNote><lido:descriptiveNoteValue>Skalenbeschriftung</lido:descriptiveNoteValue></lido:descriptiveNote><lido:descriptiveNote><lido:descriptiveNoteValue>lateinisch</lido:descriptiveNoteValue></lido:descriptiveNote></lido:inscriptionDescription></lido:inscriptions><lido:inscriptions><lido:inscriptionTranscription>Deutsches Museum / M&#xFC;nchen, Inventarnummer / 05/1672</lido:inscriptionTranscription><lido:inscriptionDescription><lido:descriptiveNote><lido:descriptiveNoteValue>Unterseite</lido:descriptiveNoteValue></lido:descriptiveNote><lido:descriptiveNote><lido:descriptiveNoteValue>Inventarnummer, silberner Aufkleber</lido:descriptiveNoteValue></lido:descriptiveNote></lido:inscriptionDescription></lido:inscriptions></lido:inscriptionsWrap><lido:repositoryWrap><lido:repositorySet lido:type="current"><lido:repositoryName><lido:legalBodyID lido:type="URI" lido:source="ISIL (ISO 15511)">info:isil/DE-MUS-097410</lido:legalBodyID><lido:legalBodyName><lido:appellationValue>Deutsches Museum von Meisterwerken der Naturwissenschaft und Technik</lido:appellationValue></lido:legalBodyName><lido:legalBodyWeblink>http://www.deutsches-museum.de/</lido:legalBodyWeblink></lido:repositoryName><lido:workID lido:type="inventory number">1672</lido:workID></lido:repositorySet></lido:repositoryWrap><lido:displayStateEditionWrap><lido:displayState>&#xC4;quatorialscheibe: nur durch kleine Schraube an Viertelkreisbogen geklemmt. Evtl. wie bei Inventarnummer 1687 Plexiglassegment zur Stabilisierung einsetzen.\n\n(Nachbildung/Erg&#xE4;nzung n&#xF6;tig\n\n(Bettina Goldes, Benjamin Mirwald, 06.10.2014)</lido:displayState></lido:displayStateEditionWrap><lido:objectDescriptionWrap><lido:objectDescriptionSet lido:type="Funktionsweise"><lido:descriptiveNoteValue lido:label="publish">Als Sonnenuhr dient das Objekt der Bestimmung der wahren Ortszeit. Die &#xE4;quatoriale Scheibe l&#xE4;sst sich &#xFC;ber einen Viertelkreisbogen auf die gew&#xFC;nschte geografische Breite einstellen. Der Schattenwerfer besteht hier aus einer Platte, die senkrecht zur &#xE4;quatorialen Scheibe steht und um deren Mittelpunkt gedreht werden kann. Am Ende l&#xE4;uft sie in Kanten aus. Die Platte wird so gedreht, dass das Sonnenlicht durch eines der L&#xF6;cher an der ungravierten Kante f&#xE4;llt. Das obere Loch dient f&#xFC;r die Zeit von Fr&#xFC;hlingsanfang bis Herbstanfang (also das Sommerhalbjahr), das untere Loch f&#xFC;r das restliche Jahr. Auf der Platte und der anderen Kante sind die Tierkreiszeichen markiert, so dass sie passend zur Deklination der Sonne eingestellt werden kann beziehungsweise so dass man auf der Platte das Datum ablesen kann. Am Rand dieser Platte wird auf der geneigten Scheibe (der &#xC4;quatorialscheibe) die Uhrzeit abgelesen. Auf der &#xC4;quatorialscheibe sind au&#xDF;er den Stundenmarkierungen auch noch Transversallinien f&#xFC;r die Ablesung der Minuten eingraviert. Klappt man die &#xC4;quatorialscheibe ganz hoch, so kommt ein weiteres Zifferblatt rund um den Kompass zum Vorschein. &#xDC;ber dem Kompass l&#xE4;sst sich ein weiterer Schattenwerfer hochklappen. Mit diesem kann das Instrument auch als Horizontalsonnenuhr verwendet werden. Das Zifferblatt f&#xFC;r diesen Zweck besitzt allerdings keine Minutenmarkierungen. An der Unterseite tr&#xE4;gt der Kompass eine Markierung f&#xFC;r die magnetische &lt;a href="/projekte/gruendungssammlung/glossar/#missweisung" title="Missweisung"&gt;Missweisung&lt;/a&gt;.</lido:descriptiveNoteValue></lido:objectDescriptionSet><lido:objectDescriptionSet lido:type="Historische Bedeutung"><lido:descriptiveNoteValue lido:label="publish">Die Sonnenuhr ist aufgrund von zwei Eigenschaften eher ungew&#xF6;hnlich: Eine Kombination von zwei Sonnenuhrentypen in einem Instrument ist nicht h&#xE4;ufig anzutreffen, da ein Instrument f&#xFC;r die Zeitmessung reicht. Die Minutenmarkierungen sind bei &#xE4;hnlichen Sonnenuhren meist nicht als transversale Linien ausgef&#xFC;hrt. Daher wollte der Hersteller m&#xF6;glicherweise seine F&#xE4;higkeit zur Anwendung vielf&#xE4;ltiger Techniken zeigen. Laut &#xFC;berlieferter Bezeichnung wurde die Sonnenuhr von einem Mitglied der Familie Willebrand gefertigt. Dies ist auch daher plausibel, weil andere Sonnenuhren von dieser Familie &#xE4;hnliche Transversallinien aufweisen; so zum Beispiel die Horizontalminutensonnenuhr Inventarnummer D I 120 aus dem Mathematisch-Physikalischen Salon Dresden, siehe http://skd-online-collection.skd.museum/de/contents/showSearch?id=50809. Ob es sich um Johann (Mathias) (ca. 1658-1726) oder seinen Sohn Johann Martin Willebrand (1714-1742) handelte, ist unklar. Johann Mathias war aus Frankfurt zu seinem Stiefbruder Johann Martin (1642-1721) als Geselle in dessen Werkstatt gekommen. So wie Johann Mathias Willebrand die Werkstatt Martins &#xFC;bernahm, f&#xFC;hrte Johann Mathias' Sohn die Werkstatt des Vaters nach dessen Tod weiter.</lido:descriptiveNoteValue></lido:objectDescriptionSet></lido:objectDescriptionWrap><lido:objectMeasurementsWrap><lido:objectMeasurementsSet><lido:objectMeasurements><lido:measurementsSet><lido:measurementType>H&#xF6;he</lido:measurementType><lido:measurementUnit>mm</lido:measurementUnit><lido:measurementValue>140.00</lido:measurementValue></lido:measurementsSet><lido:measurementsSet><lido:measurementType>H&#xF6;he, minimal</lido:measurementType><lido:measurementUnit>mm</lido:measurementUnit><lido:measurementValue>89.00</lido:measurementValue></lido:measurementsSet><lido:measurementsSet><lido:measurementType>H&#xF6;he, maximal</lido:measurementType><lido:measurementUnit>mm</lido:measurementUnit><lido:measurementValue>161.00</lido:measurementValue></lido:measurementsSet><lido:measurementsSet><lido:measurementType>Breite</lido:measurementType><lido:measurementUnit>mm</lido:measurementUnit><lido:measurementValue>147.00</lido:measurementValue></lido:measurementsSet><lido:measurementsSet><lido:measurementType>Tiefe</lido:measurementType><lido:measurementUnit>mm</lido:measurementUnit><lido:measurementValue>150.00</lido:measurementValue></lido:measurementsSet><lido:measurementsSet><lido:measurementType>Masse</lido:measurementType><lido:measurementUnit>kg</lido:measurementUnit><lido:measurementValue>0.93</lido:measurementValue></lido:measurementsSet><lido:extentMeasurements>Ganzes Objekt</lido:extentMeasurements></lido:objectMeasurements></lido:objectMeasurementsSet></lido:objectMeasurementsWrap></lido:objectIdentificationWrap><lido:eventWrap><lido:eventSet><lido:event><lido:eventType><lido:conceptID lido:type="URI" lido:source="LIDO">http://terminology.lido-schema.org/lido00001</lido:conceptID><lido:term>Zugang</lido:term></lido:eventType><lido:eventActor><lido:actorInRole><lido:actor lido:type="corporation"><lido:actorID lido:type="URI" lido:source="GND">http://d-nb.info/gnd/252930-0</lido:actorID><lido:actorID lido:type="location">M&#xFC;nchen</lido:actorID><lido:nameActorSet><lido:appellationValue lido:pref="preferred">Generalkonservatorium der wissenschaftlichen Sammlungen des Staates</lido:appellationValue></lido:nameActorSet></lido:actor></lido:actorInRole></lido:eventActor><lido:eventDate><lido:displayDate>15.02.1905</lido:displayDate><lido:date><lido:earliestDate>15.02.1905</lido:earliestDate><lido:latestDate>15.02.1905</lido:latestDate></lido:date></lido:eventDate><lido:eventMethod><lido:term>Stiftung</lido:term></lido:eventMethod></lido:event></lido:eventSet><lido:eventSet><lido:event><lido:eventType><lido:conceptID lido:type="URI" lido:source="LIDO">http://terminology.lido-schema.org/lido00007</lido:conceptID><lido:term>Production</lido:term></lido:eventType><lido:eventActor><lido:actorInRole><lido:actor lido:type="person"><lido:nameActorSet><lido:appellationValue lido:pref="preferred">Willebrand, Johann (Mathias)</lido:appellationValue></lido:nameActorSet></lido:actor><lido:roleActor><lido:term>Hersteller?</lido:term></lido:roleActor></lido:actorInRole></lido:eventActor><lido:eventActor><lido:actorInRole><lido:actor lido:type="person"><lido:nameActorSet><lido:appellationValue lido:pref="preferred">Willebrand, Johann Martin</lido:appellationValue></lido:nameActorSet></lido:actor><lido:roleActor><lido:term>Hersteller?</lido:term></lido:roleActor></lido:actorInRole></lido:eventActor><lido:eventDate><lido:date><lido:earliestDate>1680-01-01T00:00:00Z</lido:earliestDate><lido:latestDate>1742-12-31T00:00:00Z</lido:latestDate></lido:date></lido:eventDate><lido:eventPlace><lido:placeSet><lido:place lido:politicalEntity="town"><lido:placeID lido:type="URI" lido:source="GeoNames">http://www.geonames.org/2954172</lido:placeID><lido:namePlaceSet><lido:appellationValue lido:pref="preferred">Augsburg</lido:appellationValue></lido:namePlaceSet><lido:gml><gml:LineString><gml:coordinates>48.37&#xB0;, 10.90&#xB0;</gml:coordinates></gml:LineString></lido:gml><lido:partOfPlace lido:politicalEntity="province"><lido:namePlaceSet><lido:appellationValue lido:pref="preferred">Bayern</lido:appellationValue></lido:namePlaceSet><lido:namePlaceSet><lido:appellationValue lido:pref="alternate">Bavaria</lido:appellationValue></lido:namePlaceSet><lido:partOfPlace lido:politicalEntity="country"><lido:namePlaceSet><lido:appellationValue>Germany</lido:appellationValue></lido:namePlaceSet><lido:partOfPlace lido:geographicalEntity="continent"><lido:namePlaceSet><lido:appellationValue>Europe</lido:appellationValue></lido:namePlaceSet></lido:partOfPlace></lido:partOfPlace></lido:partOfPlace></lido:place></lido:placeSet></lido:eventPlace><lido:eventMaterialsTech><lido:materialsTech><lido:termMaterialsTech lido:type="material"><lido:term>Edelstahl</lido:term><lido:term>Glas</lido:term><lido:term>Messing</lido:term></lido:termMaterialsTech><lido:extentMaterialsTech>Ganzes Objekt</lido:extentMaterialsTech></lido:materialsTech></lido:eventMaterialsTech><lido:eventDescriptionSet><lido:descriptiveNoteValue>Datierung &#xFC;ber Willebrand-Lebensdaten eingegrenzt.</lido:descriptiveNoteValue></lido:eventDescriptionSet></lido:event></lido:eventSet></lido:eventWrap><lido:objectRelationWrap><lido:subjectWrap><lido:subjectSet><lido:subject lido:type="description"><lido:subjectConcept><lido:term lido:label="Subject">Astronomie</lido:term><lido:term lido:label="Subject classification">310.10.12 Physik / Sammlung der bayerischen Akademie der Wissenschaften / Astronomie</lido:term></lido:subjectConcept></lido:subject></lido:subjectSet></lido:subjectWrap><lido:relatedWorksWrap><lido:relatedWorkSet><lido:relatedWork><lido:object><lido:objectNote lido:type="citation">&lt;a href="https://opac.deutsches-museum.de/search?bvnr=BV003336432" title="Abeler, Jürgen; Messerschmidt, Dieter (Hrsg.): Meister der Uhrmacherkunst. Wuppertal: Abeler 1977"&gt;Abeler, Jürgen; Messerschmidt, Dieter (Hrsg.): Meister der Uhrmacherkunst. Wuppertal: Abeler 1977&lt;/a&gt; (Stand 20.06.2016), S. 662.</lido:objectNote></lido:object></lido:relatedWork><lido:relatedWorkRelType><lido:term>Literaturverweis</lido:term></lido:relatedWorkRelType></lido:relatedWorkSet><lido:relatedWorkSet><lido:relatedWork><lido:object><lido:objectNote lido:type="citation">&lt;a href="https://opac.deutsches-museum.de/search?bvnr=BV036796670" title="Kern, Ralf: Wissenschaftliche Instrumente in ihrer Zeit. Vom Compendium zum Einzelinstrument. 17. Jahrhundert. Köln: König 2010"&gt;Kern, Ralf: Wissenschaftliche Instrumente in ihrer Zeit. Vom Compendium zum Einzelinstrument. 17. Jahrhundert. Köln: König 2010&lt;/a&gt; (Stand 17.08.2016), S. 370.</lido:objectNote></lido:object></lido:relatedWork><lido:relatedWorkRelType><lido:term>Literaturverweis</lido:term></lido:relatedWorkRelType></lido:relatedWorkSet><lido:relatedWorkSet><lido:relatedWork><lido:object><lido:objectNote lido:type="citation">&lt;a href="https://opac.deutsches-museum.de/search?bvnr=BV002953809" title="Bobinger, Maximilian: Alt-Augsburger Kompaßmacher. Sonnen-, Mond- und Sternuhren, astronomische und mathematische Geräte, Räderuhren. In: Bobinger, Maximilian (Hrsg.): Abhandlungen zur Geschichte der Stadt Augsburg; Nr. 16. Augsburg: Rösler 1966"&gt;Bobinger, Maximilian: Alt-Augsburger Kompaßmacher. Sonnen-, Mond- und Sternuhren, astronomische und mathematische Geräte, Räderuhren. In: Bobinger, Maximilian (Hrsg.): Abhandlungen zur Geschichte der Stadt Augsburg; Nr. 16. Augsburg: Rösler 1966&lt;/a&gt; (Stand 24.08.2016), S. 168-173 und 379-400.</lido:objectNote></lido:object></lido:relatedWork><lido:relatedWorkRelType><lido:term>Literaturverweis</lido:term></lido:relatedWorkRelType></lido:relatedWorkSet></lido:relatedWorksWrap></lido:objectRelationWrap></lido:descriptiveMetadata><lido:administrativeMetadata xml:lang="de"><lido:recordWrap><lido:recordID lido:type="local">1672</lido:recordID><lido:recordType><lido:term>item</lido:term></lido:recordType><lido:recordSource><lido:legalBodyID lido:type="URI" lido:source="ISIL (ISO 15511)">info:isil/DE-MUS-097410</lido:legalBodyID><lido:legalBodyName><lido:appellationValue>Deutsches Museum von Meisterwerken der Naturwissenschaft und Technik</lido:appellationValue></lido:legalBodyName><lido:legalBodyWeblink>http://www.deutsches-museum.de/</lido:legalBodyWeblink></lido:recordSource></lido:recordWrap><lido:resourceWrap><lido:resourceSet><lido:resourceRepresentation lido:type="thumbnail"><lido:linkResource lido:formatResource="jpg">https://media.deutsches-museum.de/id/1672_0002</lido:linkResource></lido:resourceRepresentation><lido:resourceRepresentation lido:type="image"><lido:linkResource lido:formatResource="jpg">https://media.deutsches-museum.de/id/1672_0001</lido:linkResource></lido:resourceRepresentation><lido:resourceRepresentation lido:type="image"><lido:linkResource lido:formatResource="jpg">https://media.deutsches-museum.de/id/1672_0002</lido:linkResource></lido:resourceRepresentation><lido:resourceRepresentation lido:type="image"><lido:linkResource lido:formatResource="jpg">https://media.deutsches-museum.de/id/1672_0003</lido:linkResource></lido:resourceRepresentation><lido:resourceRepresentation lido:type="image"><lido:linkResource lido:formatResource="jpg">https://media.deutsches-museum.de/id/1672_0004</lido:linkResource></lido:resourceRepresentation><lido:resourceRepresentation lido:type="image"><lido:linkResource lido:formatResource="jpg">https://media.deutsches-museum.de/id/1672_0005</lido:linkResource></lido:resourceRepresentation><lido:resourceRepresentation lido:type="image"><lido:linkResource lido:formatResource="jpg">https://media.deutsches-museum.de/id/1672_0006</lido:linkResource></lido:resourceRepresentation><lido:resourceRepresentation lido:type="image"><lido:linkResource lido:formatResource="jpg">https://media.deutsches-museum.de/id/1672_0007</lido:linkResource></lido:resourceRepresentation><lido:resourceRepresentation lido:type="image"><lido:linkResource lido:formatResource="jpg">https://media.deutsches-museum.de/id/1672_0008</lido:linkResource></lido:resourceRepresentation><lido:resourceRepresentation lido:type="image"><lido:linkResource lido:formatResource="jpg">https://media.deutsches-museum.de/id/1672_0009</lido:linkResource></lido:resourceRepresentation><lido:resourceRepresentation lido:type="image"><lido:linkResource lido:formatResource="jpg">https://media.deutsches-museum.de/id/1672_0010</lido:linkResource></lido:resourceRepresentation><lido:resourceRepresentation lido:type="image"><lido:linkResource lido:formatResource="jpg">https://media.deutsches-museum.de/id/1672_0011</lido:linkResource></lido:resourceRepresentation><lido:resourceType><lido:term>Digitale Photographie</lido:term></lido:resourceType></lido:resourceSet></lido:resourceWrap></lido:administrativeMetadata></lido:lido></lido:lidoWrap>
