<?xml version="1.0"?>
<lido:lidoWrap xmlns:lido="http://www.lido-schema.org" xmlns="http://www.openarchives.org/OAI/2.0/" xmlns:gml="http://www.opengis.net/gml" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.lido-schema.org http://www.lido-schema.org/schema/v1.0/lido-v1.0.xsd"><lido:lido><lido:lidoRecID lido:type="local" lido:source="Inventarnummer, Deutsches Museum Objektsammlungen (DMO)">DE-MUS-097410/849</lido:lidoRecID><lido:objectPublishedID lido:type="URL">https://digital.deutsches-museum.de/item/849</lido:objectPublishedID><lido:category><lido:conceptID lido:type="URI" lido:source="CIDOC CRM">http://www.cidoc-crm.org/crm-concepts/E22</lido:conceptID><lido:term>Man-Made Object</lido:term></lido:category><lido:descriptiveMetadata xml:lang="de"><lido:objectClassificationWrap><lido:objectWorkTypeWrap><lido:objectWorkType><lido:conceptID lido:type="URI" lido:source="GND">http://d-nb.info/gnd/4176516-3</lido:conceptID><lido:term>Pyrometer</lido:term></lido:objectWorkType><lido:objectWorkType><lido:conceptID lido:type="URI" lido:source="GND">http://d-nb.info/gnd/4185157-2</lido:conceptID><lido:term>Thermometer</lido:term></lido:objectWorkType></lido:objectWorkTypeWrap><lido:classificationWrap><lido:classification lido:type="dmd:project"><lido:term>obj_foundation-collection</lido:term></lido:classification></lido:classificationWrap></lido:objectClassificationWrap><lido:objectIdentificationWrap><lido:titleWrap><lido:titleSet><lido:appellationValue lido:pref="preferred">Stabpyrometer mit Quecksilberthermometer</lido:appellationValue><lido:appellationValue lido:pref="alternate">Pyrometer von Michael Mooshammer</lido:appellationValue></lido:titleSet></lido:titleWrap><lido:inscriptionsWrap><lido:inscriptions lido:type="publish"><lido:inscriptionTranscription>849 [je einmal]</lido:inscriptionTranscription><lido:inscriptionDescription><lido:descriptiveNote><lido:descriptiveNoteValue>Geh&#xE4;use</lido:descriptiveNoteValue></lido:descriptiveNote><lido:descriptiveNote><lido:descriptiveNoteValue>Inventarnummer (wei&#xDF;e Farbe)</lido:descriptiveNoteValue></lido:descriptiveNote></lido:inscriptionDescription></lido:inscriptions><lido:inscriptions><lido:inscriptionTranscription>Deutsches Museum / M&#xFC;nchen, Inv.-Nr. / 05/849</lido:inscriptionTranscription><lido:inscriptionDescription><lido:descriptiveNote><lido:descriptiveNoteValue>Geh&#xE4;use</lido:descriptiveNoteValue></lido:descriptiveNote><lido:descriptiveNote><lido:descriptiveNoteValue>Inventarnummer, silberner Aufkleber</lido:descriptiveNoteValue></lido:descriptiveNote></lido:inscriptionDescription></lido:inscriptions><lido:inscriptions lido:type="publish"><lido:inscriptionTranscription xml:lang="de">Joh. Michael / Moshammer / in Regensburg</lido:inscriptionTranscription><lido:inscriptionDescription><lido:descriptiveNote><lido:descriptiveNoteValue>Zifferblatt-Tr&#xE4;ger</lido:descriptiveNoteValue></lido:descriptiveNote><lido:descriptiveNote><lido:descriptiveNoteValue>Herstellersignatur</lido:descriptiveNoteValue></lido:descriptiveNote><lido:descriptiveNote><lido:descriptiveNoteValue>deutsch</lido:descriptiveNoteValue></lido:descriptiveNote></lido:inscriptionDescription></lido:inscriptions><lido:inscriptions lido:type="publish"><lido:inscriptionTranscription>[von au&#xDF;en nach innen:] 10 20 30 [...] 500 [auf 1 Teil genau] / 5 10 15 [...] 60 [auf 1 Minute genau] / I II III [...] XII</lido:inscriptionTranscription><lido:inscriptionDescription><lido:descriptiveNote><lido:descriptiveNoteValue>Zifferblatt</lido:descriptiveNoteValue></lido:descriptiveNote><lido:descriptiveNote><lido:descriptiveNoteValue>Skalenbeschriftung</lido:descriptiveNoteValue></lido:descriptiveNote></lido:inscriptionDescription></lido:inscriptions><lido:inscriptions lido:type="publish"><lido:inscriptionTranscription>[von minus nach plus:] 50 40 30 [...] 0 10 [...] 100 10 [...] 50 [Skala von -50 bis 160 Grad, auf 1 Grad genau geteilt]</lido:inscriptionTranscription><lido:inscriptionDescription><lido:descriptiveNote><lido:descriptiveNoteValue>Thermometer</lido:descriptiveNoteValue></lido:descriptiveNote><lido:descriptiveNote><lido:descriptiveNoteValue>Skalenbeschriftung</lido:descriptiveNoteValue></lido:descriptiveNote></lido:inscriptionDescription></lido:inscriptions></lido:inscriptionsWrap><lido:repositoryWrap><lido:repositorySet lido:type="current"><lido:repositoryName><lido:legalBodyID lido:type="URI" lido:source="ISIL (ISO 15511)">info:isil/DE-MUS-097410</lido:legalBodyID><lido:legalBodyName><lido:appellationValue>Deutsches Museum von Meisterwerken der Naturwissenschaft und Technik</lido:appellationValue></lido:legalBodyName><lido:legalBodyWeblink>http://www.deutsches-museum.de/</lido:legalBodyWeblink></lido:repositoryName><lido:workID lido:type="inventory number">849</lido:workID></lido:repositorySet></lido:repositoryWrap><lido:displayStateEditionWrap><lido:displayState>Stab, 9 St&#xFC;ck: St&#xE4;be sind zum Teil sehr stark korrodiert! Die Schublade klemmt etwas, wohl wegen Holzschwund.\n\n(Restaurierung dringend n&#xF6;tig\n\n(Benjamin Mirwald, 23.12.2014)</lido:displayState></lido:displayStateEditionWrap><lido:objectDescriptionWrap><lido:objectDescriptionSet lido:type="Funktionsweise"><lido:descriptiveNoteValue lido:label="publish">Das vorliegende Objekt dient zur Demonstration und Vermessung der thermischen Ausdehnung von Festk&#xF6;rpern. Dazu wird ein Metallstab zwischen die Schraubzwingen eingeklemmt und in einem Wasserbad mit Hilfe des &#xD6;lbrenners gleichm&#xE4;&#xDF;ig erhitzt. Infolge der Temperaturerh&#xF6;hung dehnt sich der Stab aus und &#xFC;bt Druck auf den unteren Hebel des Zeigerr&#xE4;derwerks aus. Um auch sehr kleine L&#xE4;ngenver&#xE4;nderungen wahrnehmen zu k&#xF6;nnen, wird die L&#xE4;ngenausdehnung des Stabes durch ein R&#xE4;derwerk verst&#xE4;rkt und in eine Drehbewegung umgesetzt. Diese kann auf dem Zifferblatt auf einer Skala von 0 bis 500 abgelesen werden. Ein Quecksilberthermometer taucht durch eine &#xD6;ffnung des Wasserbadbeh&#xE4;lters in seine Innenseite und kann so den Grad der Erw&#xE4;rmung angeben. In der Schublade des Holzunterbaus befinden sich weitere Metallst&#xE4;be, um im Wasserbad auf ihre thermische Ausdehnung untersucht zu werden.</lido:descriptiveNoteValue></lido:objectDescriptionSet><lido:objectDescriptionSet lido:type="Historische Bedeutung"><lido:descriptiveNoteValue lido:label="publish">Pyrometer bezeichnen nicht nur Instrumente zur Messung thermischer Ausdehnung, sondern auch Messger&#xE4;te f&#xFC;r sehr hohe Temperaturen. Das erste Pyrometer wurde von Pieter van Musschenbroek (1692-1761) gebaut, das bereits eine Ausdehnung von 0,00008 rheinl&#xE4;ndischen Zoll anzeigen konnte. Gew&#xF6;hnlich wurde nur die lineare Ausdehnung gemessen und aus dieser dann die Vergr&#xF6;&#xDF;erung des Volumens berechnet. Musschenbroek verwendete zun&#xE4;chst f&#xFC;nf Weingeistlampen zur Erhitzung, f&#xFC;hrte aber sp&#xE4;ter zur gleichm&#xE4;&#xDF;igen Erw&#xE4;rmung das Wasserbad und das Quecksilberthermometer ein. Er ver&#xF6;ffentlichte Vergleichsmessungen mit den vier Metallen Eisen, Stahl, Zinn und Kupfer und ging deutlich &#xFC;ber die Temperatur von siedendem Wasser bis zu Schmelzpunkten von Blei und Wismuth. Die Angabe von Graden bezog sich dabei auf eine willk&#xFC;rliche Skala seines Pyrometers, die f&#xFC;r jedes Metall individuell eingestellt wurde. Dabei entsprach der Anfangspunkt immer der L&#xE4;nge des Metallstabes bei gefrierendem Wasser.  Dieses Pyrometer wurde von dem Uhrmacher Joh. Michael Moshammer hergestellt, was auch die &#xC4;hnlichkeit des Zifferblattes und des R&#xE4;derwerks mit denen einer Uhr erkl&#xE4;rt. Dieser war mindestens von 1802 bis 1812 in Regensburg t&#xE4;tig, genauere Lebensdaten fehlen. Laut Eintrag im Akademieinventar von Maximus Imhof (1758-1817) von 1806 wurde ein Musschenbroecksches Pyrometer gegen dieses von Moshammer getauscht.</lido:descriptiveNoteValue></lido:objectDescriptionSet></lido:objectDescriptionWrap><lido:objectMeasurementsWrap><lido:objectMeasurementsSet><lido:objectMeasurements><lido:measurementsSet><lido:measurementType>H&#xF6;he</lido:measurementType><lido:measurementUnit>mm</lido:measurementUnit><lido:measurementValue>460.00</lido:measurementValue></lido:measurementsSet><lido:measurementsSet><lido:measurementType>Breite</lido:measurementType><lido:measurementUnit>mm</lido:measurementUnit><lido:measurementValue>480.00</lido:measurementValue></lido:measurementsSet><lido:measurementsSet><lido:measurementType>Tiefe</lido:measurementType><lido:measurementUnit>mm</lido:measurementUnit><lido:measurementValue>160.00</lido:measurementValue></lido:measurementsSet><lido:measurementsSet><lido:measurementType>Masse</lido:measurementType><lido:measurementUnit>kg</lido:measurementUnit><lido:measurementValue>5.56</lido:measurementValue></lido:measurementsSet><lido:extentMeasurements>Ganzes Objekt</lido:extentMeasurements></lido:objectMeasurements></lido:objectMeasurementsSet><lido:objectMeasurementsSet><lido:objectMeasurements><lido:measurementsSet><lido:measurementType>L&#xE4;nge</lido:measurementType><lido:measurementUnit>mm</lido:measurementUnit><lido:measurementValue>351.00</lido:measurementValue></lido:measurementsSet><lido:measurementsSet><lido:measurementType>Durchmesser</lido:measurementType><lido:measurementUnit>mm</lido:measurementUnit><lido:measurementValue>10.00</lido:measurementValue></lido:measurementsSet><lido:extentMeasurements>Stab, 9 St&#xFC;ck</lido:extentMeasurements></lido:objectMeasurements></lido:objectMeasurementsSet><lido:objectMeasurementsSet><lido:objectMeasurements><lido:measurementsSet><lido:measurementType>Durchmesser</lido:measurementType><lido:measurementUnit>mm</lido:measurementUnit><lido:measurementValue>15.70</lido:measurementValue></lido:measurementsSet><lido:measurementsSet><lido:measurementType>H&#xF6;he</lido:measurementType><lido:measurementUnit>mm</lido:measurementUnit><lido:measurementValue>24.60</lido:measurementValue></lido:measurementsSet><lido:extentMeasurements>Kugel</lido:extentMeasurements></lido:objectMeasurements></lido:objectMeasurementsSet></lido:objectMeasurementsWrap></lido:objectIdentificationWrap><lido:eventWrap><lido:eventSet><lido:event><lido:eventType><lido:conceptID lido:type="URI" lido:source="LIDO">http://terminology.lido-schema.org/lido00001</lido:conceptID><lido:term>Zugang</lido:term></lido:eventType><lido:eventActor><lido:actorInRole><lido:actor lido:type="corporation"><lido:actorID lido:type="URI" lido:source="GND">http://d-nb.info/gnd/252930-0</lido:actorID><lido:actorID lido:type="location">M&#xFC;nchen</lido:actorID><lido:nameActorSet><lido:appellationValue lido:pref="preferred">Generalkonservatorium der wissenschaftlichen Sammlungen des Staates</lido:appellationValue></lido:nameActorSet></lido:actor></lido:actorInRole></lido:eventActor><lido:eventDate><lido:displayDate>15.02.1905</lido:displayDate><lido:date><lido:earliestDate>15.02.1905</lido:earliestDate><lido:latestDate>15.02.1905</lido:latestDate></lido:date></lido:eventDate><lido:eventMethod><lido:term>Stiftung</lido:term></lido:eventMethod></lido:event></lido:eventSet><lido:eventSet><lido:event><lido:eventType><lido:conceptID lido:type="URI" lido:source="LIDO">http://terminology.lido-schema.org/lido00007</lido:conceptID><lido:term>Production</lido:term></lido:eventType><lido:eventActor><lido:actorInRole><lido:actor lido:type="person"><lido:nameActorSet><lido:appellationValue lido:pref="preferred">Moshammer, Johann Michael</lido:appellationValue></lido:nameActorSet></lido:actor><lido:roleActor><lido:term>Hersteller</lido:term></lido:roleActor></lido:actorInRole></lido:eventActor><lido:eventDate><lido:date><lido:earliestDate>1806-01-01T00:00:00Z</lido:earliestDate><lido:latestDate>1826-12-31T00:00:00Z</lido:latestDate></lido:date></lido:eventDate><lido:eventPlace><lido:placeSet><lido:place lido:politicalEntity="town"><lido:placeID lido:type="URI" lido:source="GeoNames">http://www.geonames.org/2849483</lido:placeID><lido:namePlaceSet><lido:appellationValue lido:pref="preferred">Regensburg</lido:appellationValue></lido:namePlaceSet><lido:gml><gml:LineString><gml:coordinates>49.017&#xB0;, 12.097&#xB0;</gml:coordinates></gml:LineString></lido:gml><lido:partOfPlace lido:politicalEntity="province"><lido:namePlaceSet><lido:appellationValue lido:pref="preferred">Bayern</lido:appellationValue></lido:namePlaceSet><lido:namePlaceSet><lido:appellationValue lido:pref="alternate">Bavaria</lido:appellationValue></lido:namePlaceSet><lido:partOfPlace lido:politicalEntity="country"><lido:namePlaceSet><lido:appellationValue>Germany</lido:appellationValue></lido:namePlaceSet><lido:partOfPlace lido:geographicalEntity="continent"><lido:namePlaceSet><lido:appellationValue>Europe</lido:appellationValue></lido:namePlaceSet></lido:partOfPlace></lido:partOfPlace></lido:partOfPlace></lido:place></lido:placeSet></lido:eventPlace><lido:eventMaterialsTech><lido:materialsTech><lido:termMaterialsTech lido:type="material"><lido:term>Naturfasern</lido:term><lido:term>Quecksilber</lido:term><lido:term>Emaille</lido:term><lido:term>Glas</lido:term><lido:term>Kupfer</lido:term><lido:term>Eisenlegierung</lido:term><lido:term>Metall</lido:term><lido:term>Messing</lido:term><lido:term>Holz</lido:term></lido:termMaterialsTech><lido:extentMaterialsTech>Ganzes Objekt</lido:extentMaterialsTech></lido:materialsTech></lido:eventMaterialsTech><lido:eventDescriptionSet><lido:descriptiveNoteValue>Erw&#xE4;hnung im Imhof-Inventar als Tauschobjekt gegen ein anderes Pyrometer. Daher nicht bereits vor 1806 in Akademiesammlung.</lido:descriptiveNoteValue></lido:eventDescriptionSet></lido:event></lido:eventSet></lido:eventWrap><lido:objectRelationWrap><lido:subjectWrap><lido:subjectSet><lido:subject lido:type="description"><lido:subjectConcept><lido:term lido:label="Subject">W&#xE4;rme</lido:term><lido:term lido:label="Subject classification">310. Physik</lido:term><lido:term lido:label="Keyword">&#xD6;lbrenner</lido:term><lido:term lido:label="Keyword">Thermodynamik</lido:term><lido:term lido:label="Keyword">Ausdehnung</lido:term><lido:term lido:label="Keyword">Stab</lido:term><lido:term lido:label="Keyword" xml:lang="en">oil burner</lido:term><lido:term lido:label="Keyword" xml:lang="en">thermodynamics</lido:term><lido:term lido:label="Keyword" xml:lang="en">heat</lido:term><lido:term lido:label="Keyword" xml:lang="en">rod</lido:term><lido:term lido:label="Keyword" xml:lang="en">bar</lido:term><lido:term lido:label="Keyword" xml:lang="en">pyrometer</lido:term></lido:subjectConcept></lido:subject></lido:subjectSet></lido:subjectWrap><lido:relatedWorksWrap><lido:relatedWorkSet><lido:relatedWork><lido:object><lido:objectID lido:type="local">793</lido:objectID></lido:object></lido:relatedWork><lido:relatedWorkRelType><lido:term>Funktion &#xE4;hnlich wie bei</lido:term></lido:relatedWorkRelType></lido:relatedWorkSet><lido:relatedWorkSet><lido:relatedWork><lido:object><lido:objectNote lido:type="citation">&lt;a href="https://opac.deutsches-museum.de/search?bvnr=BV003336432" title="Abeler, Jürgen: Meister der Uhrmacherkunst. Wuppertal: Abeler 1977"&gt;Abeler, Jürgen: Meister der Uhrmacherkunst. Wuppertal: Abeler 1977&lt;/a&gt; (Stand 18.02.2016), S. 438.</lido:objectNote></lido:object></lido:relatedWork><lido:relatedWorkRelType><lido:term>Literaturverweis</lido:term></lido:relatedWorkRelType></lido:relatedWorkSet><lido:relatedWorkSet><lido:relatedWork><lido:object><lido:objectNote lido:type="citation">&lt;a href="https://opac.deutsches-museum.de/search?bvnr=BV003211953" title="Lambert, Johann Heinrich: Pyrometrie oder vom Maaße des Feuers und der Wärme. Berlin: Haude und Spener 1779"&gt;Lambert, Johann Heinrich: Pyrometrie oder vom Maaße des Feuers und der Wärme. Berlin: Haude und Spener 1779&lt;/a&gt; (Stand 18.02.2016), S. 125.</lido:objectNote></lido:object></lido:relatedWork><lido:relatedWorkRelType><lido:term>Literaturverweis</lido:term></lido:relatedWorkRelType></lido:relatedWorkSet><lido:relatedWorkSet><lido:relatedWork><lido:object><lido:objectNote lido:type="citation">&lt;a href="https://opac.deutsches-museum.de/search?bvnr=BV010090215" title="Gehler, Johann Samuel Traugott: Physikalisches Wörterbuch. A. Leipzig: Schwickert 1825"&gt;Gehler, Johann Samuel Traugott: Physikalisches Wörterbuch. A. Leipzig: Schwickert 1825&lt;/a&gt; (Stand 18.02.2016), S. 560.</lido:objectNote></lido:object></lido:relatedWork><lido:relatedWorkRelType><lido:term>Literaturverweis</lido:term></lido:relatedWorkRelType></lido:relatedWorkSet></lido:relatedWorksWrap></lido:objectRelationWrap></lido:descriptiveMetadata><lido:administrativeMetadata xml:lang="de"><lido:recordWrap><lido:recordID lido:type="local">849</lido:recordID><lido:recordType><lido:term>item</lido:term></lido:recordType><lido:recordSource><lido:legalBodyID lido:type="URI" lido:source="ISIL (ISO 15511)">info:isil/DE-MUS-097410</lido:legalBodyID><lido:legalBodyName><lido:appellationValue>Deutsches Museum von Meisterwerken der Naturwissenschaft und Technik</lido:appellationValue></lido:legalBodyName><lido:legalBodyWeblink>http://www.deutsches-museum.de/</lido:legalBodyWeblink></lido:recordSource></lido:recordWrap><lido:resourceWrap><lido:resourceSet><lido:resourceRepresentation lido:type="thumbnail"><lido:linkResource lido:formatResource="jpg">https://media.deutsches-museum.de/id/849_0001</lido:linkResource></lido:resourceRepresentation><lido:resourceRepresentation lido:type="image"><lido:linkResource lido:formatResource="jpg">https://media.deutsches-museum.de/id/849_0001</lido:linkResource></lido:resourceRepresentation><lido:resourceRepresentation lido:type="image"><lido:linkResource lido:formatResource="jpg">https://media.deutsches-museum.de/id/849_0002</lido:linkResource></lido:resourceRepresentation><lido:resourceRepresentation lido:type="image"><lido:linkResource lido:formatResource="jpg">https://media.deutsches-museum.de/id/849_0003</lido:linkResource></lido:resourceRepresentation><lido:resourceRepresentation lido:type="image"><lido:linkResource lido:formatResource="jpg">https://media.deutsches-museum.de/id/849_0004</lido:linkResource></lido:resourceRepresentation><lido:resourceRepresentation lido:type="image"><lido:linkResource lido:formatResource="jpg">https://media.deutsches-museum.de/id/849_0005</lido:linkResource></lido:resourceRepresentation><lido:resourceRepresentation lido:type="image"><lido:linkResource lido:formatResource="jpg">https://media.deutsches-museum.de/id/849_0006</lido:linkResource></lido:resourceRepresentation><lido:resourceType><lido:term>Digitale Photographie</lido:term></lido:resourceType></lido:resourceSet></lido:resourceWrap></lido:administrativeMetadata></lido:lido></lido:lidoWrap>
